ان شاء الله قرار است، شنبه ساعت22 با هم برویم حسینیه آیت الله حق شناس، برای استفاده از محضر آیت الله جاودان و همنوا شدن در مناجات خدا با حاج مهدی سماواتی

مصاحبه با حاج مهدی سماواتی

ان شاء الله قرار است، شنبه ساعت۲۲ با هم برویم حسینیه آیت الله حق شناس، برای استفاده از محضر آیت الله جاودان و همنوا شدن در مناجات خدا با حاج مهدی سماواتی

1376387916
طبعا چون پدرتان مداح بوده شما هم به این سمت گرایش پیدا کرده‌اید،‌ همین طور است دیگر؟
پدر بنده هم صدای خوبی داشت اگرچه سواد چندانی نداشت ولی می‌خواند و دوست داشت که ما هم بخوانیم. من هم از‌‌ همان طفولیت همراه پدرم می‌خواندم اگرچه مرحوم پدرم رسما مداح نبود ولی بیشتر روضه و توسل و اموری از این قبیل را دوست ‌داشت. در منزلش همواره مراسم روضه برپا می‌کرد و‌‌ همان روضه‌ها و دعاهایی که پدر و مادرم در حق من کردند سبب شد تا من هم از‌‌ همان دوران کودکی در این وادی وارد شوم. رفته رفته رسمیت بیشتری پیدا کردم، جلساتی تشکیل شد و در آن جلسات خواندن من کم کم شکل گرفت و گسترش پیدا کرد. از ابتدا تحت تأثیر ایشان بودم اما چون مأخوذ به حیا بودم کناره گیری می‌کردم، ایشان اصرار می‌کرد و در هیئت‌ها بعد از اتمام مداحی من را صدا می‌زد که بخوانم. در حین مداحی من، ایشان تمام نکات حتی کوچک‌ترین موارد را یادداشت می‌کرد تا بعد از اتمام مداحی، به من گوشزد کند.
 پدرتان عمدتا به چه نکاتی اشاره می‌کردند؟ درمورد صدا و لحن نظر می‌دادند یا درخصوص شیوه خواندن و صحیح خوانی؟
در مورد صحیح خواندن شعر و بیان صحیح مطلب به ویژه در مورد آیات و احادیث، چه از لحاظ رعایت اعراب و چه از نظر معنی و بیان مطالب تأکید زیادی داشتند. در عین حال تنها مطلبی که هیچ‌گاه به آن اشاره نکرد، صدا و صوت بود. آنقدر که نسبت به خواندن شعر خوب، به جا و صحیح خواندن اصرار داشت، درمورد صدا و لحن تأکید نمی‌کرد. پدربزرگ ما هم در کسوت مداحی بود. از مداحان شهر همدان بود. در کنار ایشان پدر و عمو‌هایمان هم مداحی می‌کردند.
 پس مداحی اهل بیت علیهم السلام در خانواده شما به منزله میراث خانوادگی است. خودتان هم این افتخار را به فرزندانتان انتقال داده‌اید؟
تا جایی که ممکن باشد در این مورد همت می‌کنیم.
 خاطره‌ای از اولین مداحی‌تان به یاد دارید؟
یکی از خاطراتم مربوط به اولین اجراهایی که در قصیده خوانی و مداحی داشتم است که به بیش از سی سال قبل برمی‌گردد، روز ولادت اما حسین علیه السلام در هیئت سقاهای همدانی‌ها بودم. من می‌خواندم و به لطف خدا و امام حسین علیه السلام، با وجودی که اوائل کار بود که مداحی می‌کردم، مجلس پرشوری شد. در میان مجلس جرقه‌ای به ذهن من زد که چقدر خوب می‌خوانم. همین که این فکر به ذهنم رسید، مجلس سرد شد. با‌‌ همان لحن و آهنگ ادامه قصیده را می‌خواندم اما دیگر اثری نداشت.
همان موقع جرقه‌ای به ذهنم آمد که این تو نیستی، همه چیز دست ماست. در ضمیر خودم به اشتباه خودم پی بردم و مجلس به حالت سابق برگشت. این از موهبت‌های بزرگ الهی بود که از ابتدای کار به حقیر شد که نقش بسیار مهمی در ادامه راه برایم داشت و درس بزرگی از اولین مجلس گرفتم. بعد از آن به دوران جنگ تحمیلی رسید و نیاز به حضور در جبهه احساس شد. بنا به سابقه مداحی پدرم، از من می‌خواستند که به عنوان مداح خدمت کنم و این موضوع هم، تلنگر بسیار مهمی برایم شد و باعث شد که با قدرت و همت بیشتری وارد عرصه شوم.
 دفاع مقدس و ماجرای شور حسینی مکمل یکدیگر بود. حال و هوای حسینی باعث می‌شد که رزمندگان رشادت و شجاعت بیشتری در جریان جنگ داشته باشند و در‌‌نهایت بر مدل عزاداری تأثیرگذار بود. این جریان باعث شکل گیری یک سبک می‌شد. حتی سبک سینه زنی‌ها در برحه‌ای از زمان تغییر کرد و شاهد استقبال گسترده‌ای از سینه زنی بودیم. از طرف دیگر وقتی قومیت‌های گوناگون در جبهه‌ها کنار هم قرار می‌گرفتند، عزاداری‌هایشان بر هم اثر گذاشت و در اتفاق عظیم جنگ از هم اثر گرفتند. به عقیده شما آیا این سبک آفرینی اشتباه است؟
کاملا درست است. حال و هوای دوران دفاع مقدس بر کیفیت و سبک عزاداری‌های حسینی اثرگذار بود. اما ما غفلت کردیم از اینکه آنچه که زمینه ساز تغییر سبک می‌شد، ما نبودیم؛ بلکه‌‌ همان حال و هوای معنوی بود که سبک جدیدی را می‌آفرید. ما از آن اخلاص دور شدیم و خودمان را عامل ایجاد سبک‌ها و حال معنوی دانستیم.
خود من گاهی به سبک‌های قدیمی و دوران انقلاب و جنگ تحمیلی مداحی می‌کنم، و وقتی دوستانی خرده می‌گیرند که چرا به این سبک مداحی کردی، می‌گویم نتیجه به دست ذات اقدس خداوند است و اوست که باید حال معنویت را به بنده عطا کند. چراکه اگر او نخواهد هیچ سبک و سیاقی در مداحی، بر مردم اثر نمی‌گذارد. راه حل دغدغه‌های مادی و معنوی ما و به ویژه در عرصه مداحی، فقط توکل به خدا و توسل به ائمه اطهار علیهم السلام است و بس.
دوستان دیگر ما حاج منصور لولایی و حاج ماشاءالله عابدی هم به این نکته اهمیت زیادی می‌دادند. به هیچ وجه در پی این نبودند که هر سال سبک نویی ارائه دهند. بلکه در پی معنویت بودند و حال و هوای معنوی را از خدا طلب می‌کردند.
سماواتی
 درست است که نیت خالص و توجه در تأثیرگذاری سبک موثر است، اما از لحاظ فنی، معیار و ملاک سبک اثرگذار چیست؟ آیا اصولا کسی که می‌خواهد در مداحی سبک جدیدی ارائه دهد باید موسیقی و وزن شعر بداند؟
طبیعتا آشنایی با وزن شعر و موسیقی و همچنین اشراف بر روایت و روضه مؤثر است. اما آنچه که از نظر فنی بسیار موثر است، این است که موسیقی و شیوه مداحی به گونه‌ای باشد که مورد رضایت خدای تعالی و امام زمان علیه السلام قرار بگیرد. نه اینکه برای خلق سبک جدید، به هر ابزار و مدلی متمسک شویم. هر نوع موسیقی در مداحی و نوحه جا ندارد.
یک زمان خودمان سبک جدیدی می‌سازیم و در یک شرایطی به ما می‌آموزند که به چه شیوه‌ای روضه بخوانیم. تمام سبک‌هایی که ماندگار شده از همین نوع دوم است که به تلاش ما هم منوط نمی‌شود. کسی که خواسته برای خدا کاری کند، بر ذهن و زبانش جاری کرده و آن اثر دارد و ماندگار است.
از بین تمام لوازم فنی، دلسوختگی و خلوص است که نوحه را ماندگار می‌کند. یعنی حاج اکبر ناظم هیچ کدام از روش‌ها و سبک‌های فنی را نمی‌شناخت. دارایی او خلوص و دل پاکش بود.
 شما شعرهایی که می‌خوانید را چطور انتخاب می‌کنید؟
در انتخاب شعر به جدید یا قدیمی بودن آن توجه زیادی ندارم. بیشتر اصرار دارم که ادبیات قوی و منطبق بر روایات داشته باشد، مضامین آن هم تکراری نباشد.
 به نظر می‌رسد تذکری که در ابتدای مداحی به شما داده‌اند، بر شیوه مداحی‌تان بسیار موثر بوده است.
بله. معتقدم بیشتر باید به حال و هوای معنوی پرداخت تا سبک یا شعری خاص. درمجموع اصل روضه توکل به خدا و توجه خالص به محضر ائمه اطهار علیهم السلام است و تهیه روایت و شعر کار چندان مشکلی نیست. خیلی خوب است در ابتدای روضه تکلیف کار را مشخص کنیم. من همیشه به دوستان توصیه می‌کنم برای برداشتن هر قدمی آیه «فاین تذهبون؛ به کجا می‌روید» را به خاطر داشته باشند تا جز در راه رضای خدا قدم برندارند. اگر اینطور باشد، از فیض الهی بهره‌مند خواهیم شد. همین است که حضرت زینب سلام الله علیها در ماجرای کربلا فرمود: «ما رأیت الا جمیلا؛ جز زیبایی ندیدم». وقتی هر نفس و هر قدم در جهت کسب رضای الهی باشد همه عالم با تمام مشقت‌ها و دشواری‌هایش زیبا می‌شود.
 نکته قابل تأمل که این روزها در هیئات و مجالس مذهبی به چشم می‌آید، این است که اقبال به مادحین از لحاظ تعداد مخاطب از سخنرانان بیشتر است.
درست است، اما عکس این قضیه هم اتفاق می‌افتد. چه اینکه بعضی سخنرانان از اقبال بیشتر و بهتری نسبت به مادحین برخوردارند. این موضوع تا اندازه‌ای به کیفیت و شیوه بیان افراد مربوط است.
 شما مناجات خوانی را از چه زمانی شروع کردید؟ از ابتدا با مناجات آغاز کردید یا به مرور وارد این حوزه شدید؟
دوران دفاع مقدس که در جبهه‌ها مداحی می‌کردم، با ایام محرم و فاطمیه توامان می‌شد. بعد از آن هم ادامه پیدا کرد با خواندن مناجات حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام در مسجد شهدا. بعد هم به خواست حاج ماشاءالله عابدی، در شب‌های ماه مبارک دعای ابوحمزه و دعای مسجد کوفه را خواندم.
مناجات خواندن از لحاظی با مداحی و سینه زنی تفاوتی ندارد. چون همه این افراد قصد اتصال به ائمه اطهار علیهم السلام و تقرب به ذات اقدس الهی را دارند. اما فضای مناجات از لحاظ معنوی کمی با مداحی و سینه زنی متفاوت است، چرا که شرایط ویژه‌ای را می‌طلبد. کسی که در مناجات شرکت می‌کند باید از فضای مادی فاصله گرفته و متوجه مبداء الهی باشد.
 البته انگار روضه‌های شما به نوعی مناجات است و مناجات‌هایتان، روضه است.
به این دلیل که سعی می‌کنم در فضای معنوی مناجات بمانم و آن را با روضه و مداحی پیوند بزنم. مناجاتی که با توسل و روضه برای سیدالشهداء علیه السلام فاصله داشته باشد، بار معنوی نخواهد داشت.
 نظرتان راجع به کف زدن در مجالس اهل بیت علیهم السلام چیست؟ در جلسات خودتان از این کار استقبال می‌کنید؟
کف زدن در مراسم شاد مذهبی، بر شادی مجلس می‌افزاید اما من بعد از تحقیق و بررسی‌هایی به این نتیجه رسیده‌ام که این کار در شأن اهل بیت علیهم السلام نیست. به عنوان مثال، تعدادی از مراجع تقلید تأکید کرده‌اند که در مکان‌های مذهبی مانند مسجد و تکایا کف نزنید؛ که این کار در شأن اینگونه مکان‌ها نیست. و یا مردم در محضر علما و مراجع تقلید کف نمی‌زنند، چون این کار را در شأن ایشان نمی‌دانند. با وجود این اعتقاد، چطور می‌توان کف زدن در مجلس ائمه اطهار علیهم السلام را جایز دانست، درحالیکه امام زمان عجل‌الله‌تعالی‌فرجه الشریف صاحب و ناظر بر مجلس است؟
حاج مهدی سماواتی وقتی خلوت می‌کند، کدامیک از نوحه‌ها و شعر‌ها را با خودش زمزمه می‌کند؟
در شرایط و فضاهای مختلف، اشعار و نوحه‌های متفاوتی به ذهن می‌آید. چون تمام اشعاری که حفظ می‌کنم برایم مهم و زیباست. هرکدام از آن‌ها در فضای خاصی به ذهن می‌آید.
به زیارت ثامن الحجج علیه السلام که می‌روم، این شعر را برای خودم تکرار می‌کنم:
مرا به این همه لطف و عطا پذیرفتی
سبب چه شد که به کویت گدا پذیرفتی
به جای آنکه‌‌ رهایم کنی، رهم دادی
کرم نمودی و گفتی بیا، پذیرفتی
در این چمن گل بی‌عیب می‌خرند ولی
مرا تو با همه عیب‌ها پذیرفتی
 نظرتان درباره ارتزاق از راه مداحی چیست؟
یک روزی شخصی به صحرای کربلا آمد تا با کشتن امام حسین علیه السلام به ملک ری برسد. اگر من به عنوان مداح، از ذاکری در پی هر چیزی غیر خدا باشم، چه تفاوتی با طالب ملک ری دارم؟
من معتقدم فقط باید خالصانه رضایت خدا را در نظر داشت. طلب شهرت و پول و مقام در مداحی خالصانه جایی ندارد. اما هر نصیبی که ذاکر خالص از مداحی خود ببرد، عنایت و برکتی است از سوی ائمه اطهار علیهم السلام. شخصا درآمدی که از راه مداحی کسب کرده‌ام، به عنوان تبرک بین مردم پخش کرده‌ام تا دیگران از آن نصیب ببرند. چون این نوع درآمد را هرقدر هم که کم باشد، برکت زندگی می‌دانم.
 از خلوت‌ها و تنهاییتان بگویید. خلوت و زندگی خصوصی حاج مهدی سماواتی چه شکلی است؟
تن‌ها می‌توانم از عنایت اهل بیت علیهم السلام بگویم. اگر کسی به واقع متوجه آن بزرگان باشد، بسیاری از این کوچک نوازی‌ها را می‌تواند ببیند.
کاردار ما فکر کار ماست
فکر ما در کار ما آزار نیست
کم و کسر مادی و معنوی در زندگی‌ام ندارم. من حتی ذره‌ای نتوانسته‌ام نوکری آن‌ها را انجام دهم. ارادت به این خاندان این گونه است که حداقل در نسبت کوچکی به ما نشان می‌دهند که دلیلی ندارد برای غیر خدا حرفی بزنی، و از طرف دیگر ارادت و اطمینان به آن‌ها چه اثراتی در پی دارد.
از خودتان بگویید. شغلتان چیست؟
سعی می‌کنم مداحی شغلم نباشد. مدتی در لوازم یدکی خودرو شروع کردیم و از آنجا مجتمع خدمات کامل خودرو راه اندازی کردیم. بعد از آن به گازسوز کردن خودرو‌ها مشغول شدیم. بعد از قطع گاز مایع کاملا از حوزه خودرو خارج شدیم. در حال حاضر دفتر زیارتی راه اندازی کرده‌ایم.
برای مداحی در مجالس چقدر می‌گیرید؟
یک مجلسی برای مداحی دعوت شده بودم. شخص دیگری برای مجلسی دعوتم کرد و من اعلام معذوریت کردم. اصرار کرد که جبران می‌کنیم. من هم رک و بی‌تعارف گفتم جبران فقط کار خداست؛ شما چه کاره هستی؟منبع : یاس کبود

http://maktab-zakerin.blogfa.com/post-79.aspx
[Google]

یک دیدگاه در “مصاحبه با حاج مهدی سماواتی

  • تیر ۴, ۱۳۹۴ در t ۰۹:۱۱
    پیوند یکتا

    سلام.
    خسته نباشید.
    خوبه یه روزی هم وقت بزارید بریم حوزه آیت الله حق شناس،خدمت حاج آقا میرهاشم حسینی.
    من تاحالا مجلس آیت الله جاودان نرفتم ولی سخنرانی حاج آقا میرهاشم خیلی عالی و پرمغزه.
    یاعلی

    پاسخ دادن

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *